· İbrahim Yaşar
Restoranda hangi belge kesilir: e-Adisyon, e-Fatura, e-Arşiv
Restoran sahiplerinden en çok duyduğumuz soru şu: “Biz e-Fatura mı kesmeliyiz, e-Arşiv mi?” Soru mantıklı ama tercih içermiyor — cevabı mevzuat veriyor.
Önce e-Adisyon, sonra kapanış belgesi
Vergi Usul Kanunu 509 Sıra No’lu Genel Tebliği restoran akışını sıraya koyuyor. Sipariş alınırken — hesap istendiğinde değil — e-Adisyon elektronik ortamda açılır.
e-Adisyon mali bir belge değildir; kâğıt adisyonun elektronik hâlidir. Fatura yerine geçmez, faturanın yanında durur.
Hizmet tamamlandığında, eş zamanlı olarak kapanış belgesi düzenlenir ve bu belge e-Adisyonun ETTN’sini taşımak zorundadır. İkisi arasındaki bağ budur.
Kapanış belgesi üçünden biridir
- Müşteri fatura istemiyorsa — yazarkasa perakende satış fişi.
- Fatura istiyor ve alıcı GİB’in e-Fatura kayıtlı kullanıcı listesindeyse — e-Fatura. Zorunlu.
- Fatura istiyor ama listede değilse ya da nihai tüketiciyse — e-Arşiv Fatura. Zorunlu.
Burada seçim yok
Karar tamamen alıcının vergi kimlik numarasının kayıtlı kullanıcı listesinde olup olmamasına bağlı. İşletmenin tercihi devreye girmiyor.
e-Fatura mükellefi olan bir alıcıya e-Arşiv kesmek hukuken hatalı belge üretir. Alıcı tarafında KDV indirimi ve muhasebe kaydı sorun çıkarır.
Teknik karşılığı şu: belge kesilmeden önce mükellef sorgusu yapılmalı ve sonuç belge türünü belirlemeli. Sorgu yapılmadan varsayılan bir türe düşmek, sessizce yanlış belge üretmenin en kolay yolu.
e-Adisyon zorunlu mu
Hayır — 526 Sıra No’lu Tebliğ ile geldi ve varsayılan olarak ihtiyari. Tebliğde sabit bir ciro eşiği yok; Gelir İdaresi Başkanlığı yazılı bildirimle tek tek mükelleflere zorunlu kılabiliyor.
Yani bugün kullanmıyor olmanız bir eksiklik değil. Ama masada kâğıt adisyon bulundurma zorunluluğunun kalkması operasyonel bir kolaylık.
Bir de raporlama var
e-Arşiv faturaları GİB’e günlük olarak raporlanır; raporun dönemi bir gündür ve en geç izleyen günün sonuna kadar iletilmesi gerekir.
Bu rapor genellikle özel entegratör tarafından üretilir. Üretilmesi işin bittiği anlamına gelmiyor — raporun durumu hatalı da olabilir. Fark edilmeyen hatalı bir rapor, işletmeyi farkında olmadan ihlale sokar. Bu yüzden rapor durumunun gün bazında görünür olması gerekir.